Waarom de AEX stijgt en daalt met één bedrijf: het ASML-risico voor jouw beleggingen

Ik schrijf over geld en de markten in gewone taal, want ik vind dat iedereen moet kunnen begrijpen wat er met zijn spaargeld en beleggingen gebeurt. Deze week wil ik het hebben over iets wat veel Nederlandse beleggers onbewust raakt, namelijk het feit dat onze belangrijkste beursindex, de AEX, de laatste tijd bijna op het ritme van één enkel bedrijf beweegt.

Dat bedrijf is natuurlijk ASML, de trots van de Nederlandse technologie en tegelijk een bron van een risico dat lang niet iedereen doorheeft. Het is geen toeval dat de AEX de laatste tijd zo grillig beweegt, want de index is opvallend afhankelijk geworden van het lot van deze ene onderneming, en dat verdient wat mij betreft een eerlijke uitleg.

Waarom ASML zo zwaar weegt

Om dit te begrijpen moeten we weten wat ASML eigenlijk zo bijzonder maakt op het wereldtoneel van de technologie. Het bedrijf is namelijk de enige leverancier ter wereld van de zogeheten EUV-machines, de uiterst geavanceerde apparaten die nodig zijn om de allermodernste computerchips te maken, en dat geeft het een vrijwel unieke positie in de mondiale toeleveringsketen.

Juist door die dominante positie is ASML uitgegroeid tot verreweg het zwaarstwegende bedrijf binnen de AEX, veel groter dan de meeste andere namen op het bord. Het gevolg is dat wanneer de koers van ASML een flinke sprong maakt, of juist onderuitgaat, de hele index bijna automatisch dezelfde kant op wordt getrokken, ongeacht hoe het met de rest gaat.

Dit maakt onze AEX gevoeliger voor de grillen van de chipsector dan vrijwel elke andere grote Europese beursindex. Wanneer er wereldwijd zorgen ontstaan over de vraag naar chips voor kunstmatige intelligentie, of wanneer geopolitieke spanningen de markten opschrikken, voelt de AEX dat vaak harder dan indices die hun gewicht over veel meer bedrijven hebben verdeeld.

Wat concentratierisico voor jou betekent

Dit verschijnsel heeft een naam die elke belegger zou moeten kennen, en dat is concentratierisico, oftewel te veel afhankelijk zijn van één positie. Het is precies hetzelfde gevaar als wanneer je al je spaargeld op één kaart zou zetten, want zolang het goed gaat lijkt alles prachtig, maar als het misgaat voel je de klap onverzacht en in volle omvang.

Voor jou als belegger is dit vooral belangrijk als je denkt dat je met een AEX-fonds automatisch goed gespreid zit, want dat is dus maar deels waar. In werkelijkheid koop je dan voor een fors deel gewoon één technologiebedrijf, en dat betekent dat jouw rendement en jouw nachtrust sterker afhangen van de chipmarkt dan je misschien zou willen.

Ik zeg dit nadrukkelijk niet om ASML zwart te maken, want het is een fantastisch bedrijf en een geweldig exportproduct voor ons land. Het gaat mij puur om het inzicht, want wie begrijpt waar het risico zit, kan er bewust een keuze in maken in plaats van verrast te worden zodra de koersen plotseling en heftig gaan bewegen.

Mijn praktische advies

Mijn advies is dan ook simpel maar waardevol, namelijk zorg dat je echt gespreid zit en niet ongemerkt te veel op één sector of één bedrijf leunt. Door bijvoorbeeld ook buiten Nederland en buiten de techsector te beleggen, verklein je de kans dat één tegenvaller bij één bedrijf een te grote hap uit jouw vermogen neemt.

Laat je bovendien niet gek maken door de dagelijkse koersbewegingen, want op de lange termijn is een verstandige spreiding vrijwel altijd belangrijker dan het perfect timen van de markt. Ik blijf de AEX en ASML voor je volgen en vertaal het nieuws naar wat het echt betekent, zodat jij met een gerust hart en op basis van kennis beslissingen kunt nemen over je geld.