Prinsjesdag 2026 in aantocht: waarom een demissionair kabinet voor een kleurloze begroting zorgt

Als iemand die de economie en de financiele markten op de voet volgt, kijk ik elk jaar reikhalzend uit naar Prinsjesdag. Het is het moment waarop de abstracte wereld van overheidsfinancien heel concreet wordt en direct raakt aan de portemonnee van ons allemaal, en dit jaar belooft die dag om een bijzondere reden extra interessant te worden.

Op dinsdag 15 september is het weer zover, en dan presenteert het kabinet de Miljoenennota met de plannen voor het komende jaar 2027. Toch verwacht ik ditmaal geen spektakel vol grootse hervormingen, en de reden daarvoor ligt niet in de economie zelf, maar in de politieke situatie waarin ons land zich momenteel bevindt.

Een bijzondere Prinsjesdag

De sleutel tot het begrijpen van deze Prinsjesdag zit namelijk in een enkel woord: demissionair. Ons huidige kabinet is demissionair, wat betekent dat het slechts op tijdelijke basis functioneert en niet de politieke ruimte heeft om ingrijpende, nieuwe beslissingen te nemen die eigenlijk aan een volgende regering toebehoren.

Dit heeft directe gevolgen voor de begroting, die daardoor wat men in Den Haag beleidsarm noemt zal zijn. In de praktijk betekent dit dat er relatief weinig nieuwe maatregelen worden aangekondigd en dat de nadruk vooral ligt op het voortzetten van bestaand beleid en reeds ingezette uitgaven, zonder grote koerswijzigingen.

Ik begrijp die terughoudendheid overigens heel goed, want het is staatsrechtelijk zuiver. Het zou immers vreemd zijn als een kabinet dat op zijn eind loopt nog even snel de grote lijnen voor de komende jaren zou uitzetten. De echte, fundamentele keuzes worden daarom bewust doorgeschoven naar de formatie van een volgend kabinet.

Wat de huidige cijfers ons vertellen

Om vooruit te kijken, is het nuttig eerst de huidige stand van zaken scherp te hebben, want die vormt het vertrekpunt. De rijksbegroting voor dit jaar laat zien dat de overheid uitgaat van uitgaven van ongeveer 486,3 miljard euro, tegenover geraamde inkomsten van zo rond de 451,4 miljard euro. Dat verschil is aanzienlijk en verdient aandacht.

Dat er meer wordt uitgegeven dan er binnenkomt, klinkt misschien alarmerend, maar het hoort bij een bewuste keuze. Belangrijker vind ik dat het kabinet naar verwachting een gezonde erfenis achterlaat, met een begrotingstekort dat gedurende de kabinetsperiode netjes onder de grens van 3 procent van het bruto binnenlands product blijft, wat internationaal als solide geldt.

Ook op het vlak van de koopkracht is er voorzichtig goed nieuws te melden voor de burger. Voor dit jaar wordt namelijk een koopkrachtstijging van ongeveer 1,3 procent geraamd, wat betekent dat de gemiddelde Nederlander er licht op vooruit zou moeten gaan, al teken ik daar meteen bij aan dat de effecten per groep flink kunnen verschillen.

Die nuance is voor mij cruciaal, want een gemiddelde zegt nooit het hele verhaal. Achter dat ene percentage gaan grote verschillen schuil tussen werkenden, gepensioneerden en gezinnen met kinderen, en juist die verdeling is vaak waar het politieke en maatschappelijke debat rond Prinsjesdag zich uiteindelijk op toespitst.

Waar u op moet letten

Wat betekent dit alles nu concreet voor u als lezer? Mijn advies is om komende Prinsjesdag niet te rekenen op spectaculaire cadeautjes of ingrijpende bezuinigingen, maar juist te letten op de continuiteit en op de kleinere aanpassingen in bijvoorbeeld de belastingen en de toeslagen die er wel degelijk toe doen in het huishoudboekje.

Ook als belegger houd ik dit soort momenten scherp in de gaten, want ook al is de begroting beleidsarm, de onderliggende cijfers over economische groei en overheidsschuld geven altijd waardevolle signalen af over de gezondheid van de Nederlandse economie en daarmee indirect over het klimaat op onze eigen beurs.

Al met al zie ik deze Prinsjesdag vooral als een tussenstation, een rustpunt in afwachting van de echte keuzes die een nieuw kabinet straks moet maken. Ik zal de Miljoenennota op 15 september uiteraard tot in detail voor u analyseren en de belangrijkste gevolgen helder en zonder jargon uitleggen, zodat u precies weet waar u aan toe bent.