Daan de VriesVIEW PROFILE →
ASML: het Nederlandse bedrijf achter elke geavanceerde chip en de motor van de AI-revolutie
Met een monopolie op EUV-lithografie en een waarde van meer dan 553 miljard dollar is ASML het kroonjuweel van de Nederlandse economie. De explosieve vraag naar AI-chips stuwt het bedrijf naar recordhoogtes.
Achter vrijwel elke geavanceerde computerchip ter wereld schuilt een Nederlands bedrijf dat veel mensen niet kennen. Dat bedrijf is ASML, het meest waardevolle technologiebedrijf van Europa en het kroonjuweel van de Nederlandse economie. Zonder de machines van ASML zou de moderne digitale wereld simpelweg niet kunnen bestaan. Toch opereert het bedrijf grotendeels buiten de schijnwerpers van het grote publiek.
De kern van ASML's macht ligt in een unieke technologie genaamd EUV-lithografie. Dit zijn extreem geavanceerde machines die met licht de kleinste details op een chip aanbrengen. ASML is de enige onderneming ter wereld die deze machines kan maken. Daarmee heeft het bedrijf een positie verworven die in de moderne industrie zeer zeldzaam is.
De cijfers rond dit monopolie zijn ronduit indrukwekkend. ASML heeft 100 procent van de markt voor EUV-machines in handen en zelfs 94 procent van de totale markt voor lithografie. Dit betekent dat vrijwel elke geavanceerde chip op aarde wordt gemaakt met apparatuur van dit ene Nederlandse bedrijf. Deze dominante positie is opgebouwd in de loop van ongeveer dertig jaar en met een investering van rond de tien miljard dollar.
Het kroonjuweel van de beurs
Deze technologische voorsprong vertaalt zich in een gigantische marktwaarde. ASML is inmiddels meer dan 553 miljard dollar waard, waarmee het het meest waardevolle technologiebedrijf van heel Europa is. Voor Nederland is het bedrijf van onschatbare betekenis, zowel economisch als symbolisch. Het geldt als het absolute paradepaardje van de nationale industrie.
Ook op de beurs speelt ASML een hoofdrol van formaat. Het aandeel is genoteerd aan Euronext Amsterdam en weegt zwaar mee in de AEX-index. Doordat het bedrijf zo groot is, bepalen de koersbewegingen van ASML in belangrijke mate de richting van de gehele Nederlandse hoofdindex. Wanneer ASML stijgt of daalt, voelt de hele Amsterdamse beurs dat direct.
De financiële prestaties onderstrepen deze sterke positie. In het boekjaar 2025 behaalde ASML een recordomzet van 32,7 miljard euro, een stijging van 16 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Onder aan de streep bleef daar een nettowinst van 9,6 miljard euro van over. Dergelijke resultaten bevestigen dat ASML niet alleen technologisch, maar ook financieel oppermachtig is.
ASML heeft 100 procent van de markt voor EUV-machines in handen en is meer dan 553 miljard dollar waard, het meest waardevolle techbedrijf van Europa.
De AI-boom stuwt de vraag
De belangrijkste aanjager achter de huidige groei is de explosieve opkomst van kunstmatige intelligentie. Voor het trainen en draaien van AI zijn enorme hoeveelheden geavanceerde chips nodig. En die chips kunnen alleen worden gemaakt met de EUV-machines van ASML. Zo profiteert het Nederlandse bedrijf direct van de wereldwijde honger naar rekenkracht.
Deze vraag is duidelijk zichtbaar in de investeringsplannen van ASML's grootste klanten. De Taiwanese chipgigant TSMC, de belangrijkste afnemer, verhoogt zijn investeringen in 2026 met 37 procent tot 56 miljard dollar. Ook andere reuzen volgen dit voorbeeld, met Samsung dat 24 procent meer uitgeeft en SK Hynix dat zijn budget met 25 procent verhoogt. Het Amerikaanse Micron gaat zelfs 45 procent meer investeren, tot een bedrag van 20 miljard dollar.
Voor ASML zijn dit uiterst gunstige signalen. Wanneer chipfabrikanten fors meer investeren in nieuwe fabrieken, betekent dit vrijwel automatisch meer bestellingen voor de peperdure machines van ASML. De investeringscyclus van de hele halfgeleiderindustrie werkt zo in het voordeel van het Nederlandse bedrijf. De vooruitzichten voor de komende jaren ogen daarmee bijzonder rooskleurig.
Strategisch belang en risico's
De unieke positie van ASML maakt het bedrijf ook tot een geopolitiek strijdpunt. Omdat zijn machines cruciaal zijn voor de productie van de modernste chips, staat ASML midden in de technologische wedloop tussen grootmachten. Exportregels bepalen aan welke landen het bedrijf zijn meest geavanceerde apparatuur mag verkopen. Daardoor is ASML niet alleen een economisch, maar ook een strategisch zwaargewicht geworden.
Toch kent deze afhankelijkheid ook een keerzijde voor Nederland. De zware weging van één enkel bedrijf in de economie en op de beurs brengt namelijk risico's met zich mee. Een tegenslag bij ASML zou onevenredig grote gevolgen kunnen hebben voor de Amsterdamse index. Al met al belichaamt ASML de opvallend grote rol die Nederland speelt in de wereldwijde technologie. Nu AI de wereld hertekent, blijft deze stille Nederlandse gigant onmisbaar.
