Groei nu, pijn later: waarom de koopkracht van Nederland in 2027 omslaat

De Nederlandse economie houdt zich verrassend goed staande, maar onder de oppervlakte pakken zich wolken samen. Het Centraal Planbureau presenteerde vrijdag zijn nieuwe concept-Macro Economische Verkenning, en de boodschap is dubbel. Enerzijds blijft de economie groeien ondanks grote internationale onzekerheid, anderzijds staat de koopkracht van huishoudens onder toenemende druk. Groei nu, pijn later, zo laat het zich kort samenvatten.

Groei, maar in een lagere versnelling

De cijfers zelf ogen op het eerste gezicht geruststellend. Volgens het CPB komt de economische groei dit jaar uit op 1,4 procent, om vervolgens te vertragen tot 1,2 procent in 2027. Dat is bescheiden, maar wel positief in een tijd waarin veel andere Europese economieën stagneren. Nederland ontsnapt daarmee aan een krimp, ook al schakelt de motor duidelijk een tandje terug.

De grootste boosdoener achter de afkoeling is de aanhoudende inflatie. Door de gestegen energieprijzen blijft de inflatie dit jaar boven de 3 procent, net als vorig jaar, en zwakt zij pas in 2027 licht af tot 2,8 procent. Die hardnekkig hoge prijzen vreten aan het besteedbaar inkomen van gezinnen en bedrijven. Zolang de energiekosten hoog blijven, blijft de inflatie een steen in de schoen van de economie.

Bovendien hangt er een grote onzekerheid boven alle ramingen. Het CPB wijst nadrukkelijk op de duur en de intensiteit van de oorlog in het Midden-Oosten en de gevolgen daarvan voor de energieprijzen. Een verdere escalatie zou de prijzen opnieuw kunnen opjagen en de voorspellingen in één klap achterhaald maken. De economie balanceert zo op een geopolitiek koord dat niemand volledig in de hand heeft.

Nederland ontsnapt aan een krimp, maar de motor schakelt duidelijk een tandje terug.

De koopkracht keert

Het meest tastbare gevolg voor de gewone burger zit in de koopkracht. Dit jaar verwacht het CPB nog een stijging van 0,6 procent, maar volgend jaar slaat dat om in een daling van 0,3 procent. Voor veel huishoudens betekent die omslag dat zij in 2027 netto minder te besteden hebben dan het jaar ervoor. Het is een subtiele maar veelzeggende draai in de portemonnee van Nederland.

Opvallend is dat dit gebeurt terwijl de lonen blijven stijgen. De cao-loongroei blijft namelijk boven de inflatie, wat op papier gunstig lijkt voor werknemers. Toch is dat niet genoeg om de koopkracht overeind te houden, omdat belastingen, beleid en prijsstijgingen samen de winst opeten. De loonstrookjes worden dikker, maar het gevoel van welvaart neemt niet in gelijke mate toe.

Deze paradox verklaart veel van de onvrede die onder de oppervlakte leeft. Mensen zien hun brutoloon groeien en horen over economische groei, terwijl ze aan de kassa juist minder ademruimte ervaren. Het verschil tussen de macrocijfers en de dagelijkse realiteit is precies waar economisch beleid vaak op stukloopt. Cijfers over groei troosten weinig als de boodschappen duurder blijven worden.

Een tekort dat oploopt

Ook de overheidsfinanciën komen onder toenemende druk te staan. Volgens het CPB verslechteren de overheidsfinanciën door hogere uitgaven aan onder meer defensie, sociale zekerheid en rente. Concreet leidt dat tot een overheidstekort van 2,8 procent van het bruto binnenlands product in 2026, dat afneemt tot 2,1 procent in 2027. Daarmee blijft het tekort onder de Europese grens, maar de trend van stijgende uitgaven is onmiskenbaar.

Vooral de post defensie springt in het oog als teken van de tijd. In een onrustige wereld voelt Nederland, net als veel bondgenoten, de noodzaak om fors meer te investeren in veiligheid. Tegelijk stijgen de rentelasten op de staatsschuld, wat de begroting extra belast. Zo botsen internationale spanningen en binnenlandse budgetten steeds vaker frontaal op elkaar.

Voor huishoudens werkt dit klimaat ook door in het bankwezen. De verwachting is dat de hypotheekrente in 2026 licht stijgt, en hetzelfde geldt voor de spaarrente. Voor wie een huis wil kopen, worden de maandlasten dus iets zwaarder, terwijl spaarders eindelijk weer een bescheiden vergoeding zien. Het is een klein pleistertje op een verder aangetaste koopkracht.

Het totaalbeeld is er een van veerkracht met barstjes. De Nederlandse economie bewijst dat zij een schok kan opvangen en toch blijft groeien, wat in het huidige klimaat allerminst vanzelfsprekend is. Maar de combinatie van hardnekkige inflatie, dalende koopkracht en oplopende uitgaven maakt die groei kwetsbaar. Het fundament staat, maar er zitten scheuren in die aandacht vragen.

Uiteindelijk schetst het CPB het beeld van een land dat vooruitgaat, maar met de handrem er half op. De echte vraag is of de politiek erin slaagt de koopkracht te beschermen zonder het tekort verder te laten oplopen. Veel zal afhangen van factoren die buiten de landsgrenzen liggen, van de energiemarkten tot het verloop van conflicten elders. Voor Nederlandse huishoudens betekent 2027 in elk geval dat waakzaamheid geboden blijft.